លុយ គឺជាអ្វី? ហេតុអ្វីបានជាលុយមានតម្លៃ?

​ពាក្យ​ថា ​លុយ បើតាម​វចនានុក្រម​សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ​ ជួន ណាត បានពន្យ​ល់​ថា ជា​នាមស័ព្ទ ដែល​គេ​ហៅ​សំដៅលើ លោហ​:​សណ្ឋាន​មូល​តូច​សំប៉ែត មាន​រូបភាព ឬ​ត្រា និង​អក្សរ​សម្គាល់ សម្រាប់​ប្រើ​ចាយ​ជា​ជំនួស​ប្រាក់ នៅក្នុង​កម្ពុជរដ្ឋ​កាល​ពី​សម័យ​ដើម ដែលមាន​តម្លៃ​២​សេន និង​១​សេន​។ ប៉ុន្តែ នៅ​ទសវត្សរ៍​៥០ ឬ​៦០  មានតែ​តម្លៃ​១​សេន និង​កន្លះ​សេន​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ពាក្យ​ថា​លុយ​នេះ គឺ​គេ​ហៅ​ក្លាយ​មកពី​ពាក្យ​ថា ល្វី (Louis) ដែលជា​ព្រះនាម នៃ​មហាក្សត្រិយ៍ ប្រទេស​បារាំងសែស ក្នុងសម័យ​ដើម​។

លុយ​ ​បង្កើតឡើង​តាំងពី​ច្រើន​ជំនាន់ ច្រើន​សម័យ​មកហើយ សម្រាប់​ការចាយវាយ​ផ្សេងៗ​។  នៅ​សម័យ​ក្រោយ​អង្គរ ខ្មែរ​ធ្វើ​ជំនួញ​ពាណិជ្ជកម្ម​ជាមួយ​ចិន ដោយ​យក​មាស ប្រាក់ ភ្លុក ក្រមួន ទៅ​ដូរ​យក​កំណាត់ សំពត់​ហូល ព្រែ ពី​អ្នកជំនួញ​ចិន ព្រោះ​សម័យ​ដើម ខ្មែរ​និយម​ប្រើពាក្យ​ថា ប្តូរ (​ទិញ ឬ​ដូរ​) ដូចជា ដូរគោ ដូរ​ក្របី ដូរ​ដី ជាដើម​។ 

សព្វថ្ងៃសម្រាប់មហាជនទូទៅ ពាក្យថាលុយ គឺពួកគាត់ច្បាស់ជាសំដៅទៅលើកាក់ ឬក្រដាសប្រាក់សម្រាប់គាត់ចាយវាយនោះឯង ។ នៅក្នុងទ្រឹស្ដីហរិញ្ញវត្ថុ និងធនាគារពាក្យថាលុយនេះ ជាអ្វីដែលគេទទួលស្គាល់ជាទូទៅសម្រាប់ការដោះដូរទំនិញ សេវាកម្ម និងការទូទាត់បំណុល ។ តាមនិយមន័យនេះ លុយក្រោមទម្រង់ជាក្រដាសប្រាក់ កាក់ អេឡិកត្រូនិក មាស ពេជ្រ ទ្រព្យសម្បត្តិ និង វត្ថុផ្សេងៗទៀត ដែលអាចយកទៅទូទាត់បានគឺសុទ្ធតែជាលុយទាំងអស់ ។ ជាទូទៅលុយនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច មានមុខងាររបស់វាបីគឺ ៖

១() មធ្យោបាយក្នុងការដោះដូរ (Medium of Exchange) : មុខងារនេះមានសារៈសំខាន់ក្នុងការធ្វើឲ្យប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពដោយកាត់បន្ថយការចំណាយពេល (Time) និង ថ្លៃប្រតិបត្តិការ (Transaction Cost) នៅពេលត្រូវការដោះដូរផលិតផលនោះ ។ 

២() ឯកត្តាកំណត់តម្លៃ (Unit of Account) : មុខងារនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រៀបធៀបតម្លៃទំនិញ និងសេវាកម្ម ទាំងឡាយនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចមួយ រហូតទៅដល់ទំហំសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសនិមួយៗ ។ បើសេដ្ឋកិច្ចមិនចាយលុយនោះទេ (Barter Economy) នោះទេ គេត្រូវចាំបាច់ប្រៀបធៀបតម្លៃទំនិញ និងសេវាកម្មមួយទៅនឹងមួយផ្សេងទៀត ហើយវាមានការពិបាកស្មុគស្មាញ ។

៣() ការរក្សាទុកតម្លៃ (Store of Value) : មុខងារនេះមានសារៈសំខាន់ដោយសារ ជាទូទៅ មនុស្សគ្រប់រូប ក្រោយពីទទួលបានចំណូលរបស់ខ្លួនរួចមក មិនបានចាយប្រាក់នោះវិញភ្លាមៗនោះឡើយ ។ សូមបញ្ជាក់ថា មិនមែនមានតែលុយនោះទេ ដែលមានមុខងាររក្សាទុកតម្លៃនោះ ។ ពោលគឺ វត្ថុមានតម្លៃផ្សេងទៀតដូចជា មាស ពេជ្រ ផ្ទះ ដី អគារ ប័ណ្ណភាគហ៊ុន សញ្ញាប័ណ្ណ គណនីធនាគារ ។ល។ ក៏មានមុខងាររក្សាទុកនូវតម្លៃដូចលុយដែរ ក៏ប៉ុន្តែលុយ ដែលមានទម្រង់ជាក្រដាសប្រាក់ ឬ កាក់នេះ មានសន្ទនីយភាព (Liquidity) ជាងទ្រព្យដែលបានរៀបរាប់ត្រួសៗខាងលើ ហើយអាចប្រើប្រាស់បានភ្លាមៗនៅពេលត្រូវការ ។ ឧ. យើងមានលុយ ១ម៉ឺនរៀលនៅក្នុងហោប៉ៅ ហើយត្រូវការទិញទំនិញដែលមានតម្លៃ ១ម៉ឺនរៀល យើងអាចយកលុយនៅក្នុងហោប៉ៅទូទាត់បានភ្លាមៗ ។ បើសិនជាយើងមិនមានលុយជាក្រដាសប្រាក់១ម៉ឺនរៀលនៅក្នុងហោប៉ៅនោះទេ (គណនីធនាគារ) ចាំបាច់ត្រូវ ដកលុយចេញពីគណនីធនាគារសិនទើបអាចទូទាត់បាន ។

សរុបមក លុយ មានសារៈសំខាន់នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច ធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចមានប្រសិទ្ធភាព ហើយលុយមិនសំដៅទៅលើតែក្រដាសប្រាក់ ឬ កាក់នោះឡើយ ហើយគេអាចសំគាល់ថាអ្វីជាលុយបាននោះ គឺអាស្រ័យទៅលើ មុខងារទាំង៣របស់វា ដូចបានរៀបរាប់ខាងលើនេះ ៕